Tarih Boyunca Türkiye’den Kaçırılan/Götürülen El Yazmaları Listesi

Tarih Boyunca Türkiye’den Kaçırılan/Götürülen El Yazmaları Listesi

– 1554-1562, Kanuni Sultan Süleyman Devrinde, İstanbul, Avusturya Macaristan Sefiri Hollandalı diplomat Ogier Ghiselin de Busbeq, Viyana’ya döndüğünde yanında 240 adet Bizans yazması götürmüştür. Kaynak: Bali, Rıfat N., Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

-1672-1673, İstanbul, Fransız şarkiyatçı ve arkeolog Antoine Galland, -ki kendisi Fransız sefirinin özel kalemliğini yapmıştır- Osmanlı’dan derlemiş olduğu el yazmaları hakkında günlüğünde bilgi vermiş. Kaynak: Bali, Rıfat N., Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

1887’ten önce, (İbrahim Hakkı Konyalı tarafından bu hırsızlığın Hicri 1304 ve daha öncesinde gerçekleştiği söyleniyor.), İstanbul, Ayasofya Birinci Mahmut Kütüphanesi‘nden çalınan kitaplar:
381 numaralı kitap,
389 numaralı kitap,
976 numaralı kitap,
3293 numaralı kitap,
3975 numaralı kitap,
4903 numaralı kitap,
4906 numaralı kitap, Kaynak: Bali, Rıfat N.,Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

(Ayasofya Birinci Mahmut Kütüphanesinde gerçekleşen hırsızlıklar neticesinde çalınan kitapların Avrupa’ya kaçırılırken yakalandığı ve kütüphaneye iade edildiği Konyalı tarafındna ifade edilmektedir. Ancak tam olarak hangi kitapların iade edildiği ve eksiklikler olup olmadığı tam olarak netleştirilmemiştir.)

– 1903 yılından önce, İstanbul, Topkapı Sarayı Kütüphanesi, Şah Tahmasp Şehnamesi nasıl olduğu tam belirsiz bir şekilde çalınır ve ilk kez yurt dışında olduğu 1903 yılında anlaşılır. 742 varak ve 258 minyatür bulunan el yazmasının minyatürlü sayfaları tek tek koparılarak satılmaktadır. Kaynak:https://turkiyekayipkulturhazineleriniariyor.wordpress.com/yitik-mirasstolen-objects/istanbul/turkiyenin-kaybettigi-kultur-hazinelerinin-en-degerlisi/

1905, (Hicri 1323 yılı olarak belirtiliyor.) İstanbul, Nuruosmaniye Kütüphanesinde gerçekleşen hırsızlık, 1905 yılındaki sayım esnasınada şu eserlerin eksik olduğu tespit edilmiş:
269 numaralı kitap,
335 numaralı kitap,
807 numaralı kitap,
2821 numaralı kitap,
2961 numaralı kitap,
3622 numaralı kitap,
3702 numaralı kitap,
4081 numaralı kitap,

4 adet kufi yazı ile ceylan derisi üzerine yazılmış ve tezhip edilmiş mushaf. Bunlardan 25 numaralı olanı, Hz. Ali’nin kendi el yazısı. 34 ve 36 numaralı olanlar Yakut Mustasımi’nin el yazısı Kur’an-ı Kerimleri.

2989 ve 3004 numaralı Piri Reis’in Kitab-ı Bahriye‘leri. Bunlardan birisinin kendi el yazısı olduğu iddia ediliyor. Kaynak: Bali, Rıfat N., Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

1909 yılındaki sayımda olmadığı tespit edilen kitaplar, İstanbul, Ayasofya Birinci Mahmut Kütüphanesi,
2223 numaralı kitap,
4303 numaralı kitap,
4357 numaralı kitap,
4634 numaralı kitap,
4745 numaralı kitap,
4799 numaralı kitap, içerisinde 15 mecmua bulunan kıymetli bir cilt.
4 numaralı bir Kur’an, Yakut Mustasımi’nin el yazısı,
3289 numaralı Mekke tarihi, (mükerrerlik olabilir)
Kıymetli bir şehname

(Ayasofya Birinci Mahmut Kütüphanesinde gerçekleşen hırsızlıklar neticesinde çalınan kitapların Avrupa’ya kaçırılırken yakalandığı ve kütüphaneye iade edildiği Konyalı tarafındna ifade edilmektedir. Ancak tam olarak hangi kitapların iade edildiği ve eksiklikler olup olmadığı tam olarak netleştirilmemiştir.) Kaynak: Bali, Rıfat N., Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

– 1920-1930 arası, İstanbul, Metochion of the Holy Sepulcre Kütüphanesi, bu kütüphanede bulunan Arşimed’in Methodisimli eserinin 1930 yılında kütüphanede olmadığı anlaşılır. Eser en son 1998 yılında Christie’s müzayedesinde iki milyon dolara satılır. Kaynak: Bali, Rıfat N., Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

– 1932 yılından önce. (Konyalı 1935 tarihli makalesinde bu maddedeki minyatürleri çalan hırsızın 3 sene evvel hayatını kaybettiği söylediği için,net tarih belli değil.) İstanbul, Ayasofya Kütüphanesi, 3606 numaralı Ebuliz İsmail’in Elcami Beynel İlmi ve Lamel Ennafi Fissınaati Bilhiyel isimli eserin içerisindeki minyatürleri ve bir çok sayfası çalınarak ve jiletle kazınarak Marten isimli İsviçreli bir şahıs tarafından çalınmış, Bu Marten Abdulhamit döneminde İstanbul’da İsviçre Başkonsolosluğunda ve Sefirliğinde görevli imiş. Şahıs Atina’da tarihi eser kaçakçılığından dolayı bir dönem hapis de yatmış. Öldükten sonra Ayasofya Kütüphanesinden çaldığı minyatürler ve resimler Paris Kütüphanesi Müzesine aktarılmış. Kaynak: Bali, Rıfat N., Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

1935’ten önce, (Bu tarih İbrahim Hakkı Konyalı’nın makaleyi yazdığı tarih olduğu için bu tarihten önce.), İstanbul, Köprülü Kütüphanesi‘nden çalınan kitaplar:
28 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
380 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
701 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
865 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
893 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
940 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
1315 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
1318 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
1472 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
1506 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
436 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
195 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
226 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
240 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
44 numaralı kitap, Fazıl Ahmet Paşa’nın kitabıdır,
35 numaralı kitap, Asım Bey’in kitabıdır,
606 numaralı kitap, Asım Bey’in kitabıdır,
627 numaralı kitap, Asım Bey’in kitabıdır,
655 numaralı kitap, Asım Bey’in kitabıdır,
714 numaralı kitap, Asım Bey’in kitabıdır, (Asım Bey’in kitapları arasında İbni Sina’nın iki kıymetli eseri mevcut) Kaynak: Bali, Rıfat N., Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

– 1938, Metochion of the Holy Sepulcre Kütüphanesi, bu kütüphanede bulunan yazma eserler gizli ve sessiz bir şekilde Atina’daki Yunan Milli Kütüphanesi’ne kaçırılmıştır. Kaynak: Bali, Rıfat N., Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

– 1987, Sadberk Hanım Müzesi, Katip Çelebi’nin Müteferrika baskısı Kitab-ı Cihannüma‘nın da aralarında bulunduğu 50 civarında nadir baskı eser çalınmıştır. Aralarıda Kitab-ı Cihannüma‘nın da bulunduğu bir kısım kitaplar bulunmuş, ancak gerisinin bulunması mümkün olmamıştır. Kaynak: Bali, Rıfat N., Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

– 1987 (?), Galatasaray Lisesi Kütüphanesinden çalınan nadir baskılar.

-1987 (?), Tuzla Piyade Okulundan çalınan nadir baskılar.

– 1992, Amasya, Sultan Beyazıt Kütüphanesinden çalınan 17 el yazmasından 16’sı yakalandı. Hırsız Halit Demir, çaldığı el yazmalarını İBDA-C örgütü Ankara sorumlusu Metin Öngür’e satmayı hedeflermişti, her ikisi de yakalandı. Hırsızlık sonucunda çalınan ancak daha sonra bulunan kitaplar şu şekilde:
Hz. Osman’ın kendi yazdığı Kur’an-ı Kerim
Sadreddin Konevi tefsiri
Tefsir-i Kebir
İhya-u Ulumi’d-din
Keşfü’l İnaye fi Mesa’ili’l-ve’l-Kifaye
Zadü’l-Mead
İbni Abbas tefsiri
Hz. Peygamberin torunlarınca yazılan Kur’an-ı Kerim’den dört cüz ile çeşitli sure ve ayetler
Sünen-i Ebu Davud
Sünen-i İbn-i Mace
Kara Davut
Sahih-i Müslim
Sahih-i Buhari
Astroloji
Ümeda-Al Hıffasi tefsiri ve Eşref Al Halebi

Bu hırsızlıktan Ali İbn Zeyd’in 1248 yılında yazdığı Kur’an cüzü ele geçirilememiş, söz konusu eser Ayşegül Tecimer tarafından Londra’da faaliyet gösteren bir antika tüccarına satılmıştır. Kaynak: Bali, Rıfat N.,Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

-1994, Nisan Mayıs ayları, çeşitli kütüphaneler,
Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın 1889 nadir baskısı Marifatname’si
Katip Çelebi’nin 1732 nadir baskısı Kitab-ı Cihannüma’sı,
Şeyh Bedreddin’in 1415 nadir baskısı Et-Teshil Fi Şerhi Letaifi’l-İşaret’i çalınmış. Kaynak: Bali, Rıfat N., Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

-18 Haziran 1995, Karabük, Safranbolu, Köprülü Camii’nin Muvakkithanesinden çalınan İzzet Mehmet Paşa Vakfına ait sayısı bilinmeyen el yazmaları ve taş baskıları, çalınmıştır. Olaydan bir kaç gün sonra daha önce kütüphanede görev yapmış avukat Şemsettin Akyol’un evinin bahçesine şu eserler bırakılmıştır: Cifrü’l Ekber velkri-tü’l Ahmet, Mecmua-i Risai’l-i Eflantmiye ve Fihrist isimli kitaplar. Kaynak: Bali, Rıfat N., Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

1998, İstanbul, Süleymaniye Kütüphanesi, Kılıç Ali Paşa ve Nafiz Paşa koleksiyonlarından çalınan 4 adet Kur’an-ı Kerim. Tarih, muhtemelen hırsızlık tarihi değil, hırsızlığın anlaşıldığı tarih.
Detaylı Bilgi İçin:http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,44515/suleymaniye-yazma-eser-kutuphanesi-kilic-ali-pasa-ve-na-.html

2 Eylül 1999, İstanbul, Topkapı Sarayı, Minyatür El Sanatları Bölümü‘nden, elle yazılmış, tarihi değeri çok yüksek bir Kuran çalındı.
Ayrıca İncele:http://arsiv.sabah.com.tr/1999/09/03/g02.html
Bak:http://www.aksiyon.com.tr/dosyalar/saraydan-kuran-kacirma_505352
İncele: Bir kıyımın bir talanın öyküsünün 185. sayfasında detaylı bilgi mevcut.

Nisan 2000, Konya, Yusuf Ağa Yazma Eserler Kütüphanesi soygunu, Toplamda 132 cilt eser çalınmış olup, 2016 yılı başı itibariyle sadece 4 adedi iade edilebilmiştir.
Detaylı Bilgi için:https://turkiyekayipkulturhazineleriniariyor.wordpress.com/yazilar/yusuf-aga-yazma-eserler-kutuphanesindeki-buyuk-soygun/

– 2002, Malatya, Darende, Darende Sadrazam Mehmet Paşa İlçe Halk Kütüphanesi, 500 yılık ve 30 ciltlik bir el yazması Kur’an, el yazması Buhari Şerhi, Ayni’nin kaleme aldığı iki ciltlik bir kitap çalımış. Son iki kitabın ciltlerini sökmüşler ve sadece içlerini çalmışlar. Kaynak: Bali, Rıfat N., Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

– 2002, Malatya, Arapkir, Şakirpaşa Camiinden 117 yıllık üç el yazması Kur’an-ı Kerim çalınmıştır. Bu kişiler daha sonra 2011 yılında bu kitapları kargo ile camiye geri göndermişlerdir. Kaynak: Bali, Rıfat N., Bir Kıyımın, Bir Talanın Öyküsü Hurdaya (S)atılan Matbu ve Yazma Eserler, Evrak-ı Metrukeler, Arşivler. Libra Kitap. Genişletilmiş 2. Baskı, 2015

21.01.2002, İstanbul, Divan Edebiyatı Müzesi (Galata Mevlevihanesi), 1 Kur’an-ı Kerim çalınmıştır. Kaynak: Kültür Bakanlığının Sitesi

28.05.2002, İstanbul, Süleymaniye Kütüphanesine bağlı olan Hacı Selim Ağa Kütüphanesinen, Aziz Mahmud Hüdai koleksiyonundan 9 adet Kur’an-ı Kerim çalınmıştır. Eserlerin bazıları kufi yazılı el yazmaları.
Detaylı bilgi için:http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,44514/haciselim-aga-kutuphanesinden-calinan-yazma-eserler.html

09.02.2004, Hatay, Samandağ, St. İlyas Kilisesi, 8 adet el yazması kitap çalındı.
Detaylı Haber için:http://www.mynet.com/haber/yasam/hatayda-kiliseden-hirsizlik-127939-1

17.03.2004, İSTANBUL, Fatih, Yavuz Sultan Selim Camii, 7 ADET Kuran-ı Kerim ??? /Bilgiler Vakıflar Genel Müdürlüğünün Sayfasından alınmıştır. Detay ve Sorgulama:http://www.vgm.gov.tr/calinanvarliklar.aspx

24.08.2004, TOKAT, Merkez , Hamzabey Camii, Kuran-ı Kerimler, Kur’an, El yazmasi Kur’an-i Kerim /Bilgiler Vakıflar Genel Müdürlüğünün Sayfasından alınmıştır. Detay ve Sorgulama:http://www.vgm.gov.tr/calinanvarliklar.aspx

2006, Şanlıurfa, Şanlıurfa Müzesi, yapılan sayımda bi adet Kur’an-ı Kerim’in yerinde olmadığı görümüş.
Detaylı Bilgi İçin:http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,138914/sanliurfa-muzesi-mudurlugunden-bildirilen-calinan-eserl-.html

( 28.08.2007, Bursa, İl Halk Kütüphanesinde çelik kasanın soyulması girişimi.)

– 05.05.2009, İSTANBUL, Besiktas, Raif Aga Camii , 2 ADET, Kuran-ı Kerimler Kur’an/Bilgiler Vakıflar Genel Müdürlüğünün Sayfasından alınmıştır. Detay ve Sorgulama:http://www.vgm.gov.tr/calinanvarliklar.aspx

– 14.12.2010, Erzurum, Yakutiye, Cedid Camii, iki el yazması Kur’an-ı Kerim çalındı.
Detaylı Haber:http://www.haberler.com/erzurum-tarihi-camiden-el-yazmasi-kur-an-i-kerim-2415376-haberi/

– 21.01.2011, İSTANBUL, Üsküdar, Kandilli Camii, 2 ADET, Kuran-ı Kerimler, Kuran-ı Kerim/Bilgiler Vakıflar Genel Müdürlüğünün Sayfasından alınmıştır. Detay ve Sorgulama:http://www.vgm.gov.tr/calinanvarliklar.aspx

– 11.10.2011, İstanbul, Özbekler Tekkesi, 3 adet Kur’an-ı Kerim çalındı.
Detaylı Haber için:http://m.sacitaslan.com/unlulerin-dergahinda-sok-eden-hirsizlik-haberi-63285

– 19.06.2012, İSTANBUL, Eyüp, Baba Haydar Camii, Kuran-ı Kerimler, Yazma Eserler/Bilgiler Vakıflar Genel Müdürlüğünün Sayfasından alınmıştır. Detay ve Sorgulama:http://www.vgm.gov.tr/calinanvarliklar.aspx

– 12.10.2013, Mardin, Mor Barsavmo Kilisesinden tarihi incil çalındı.
Detaylı Haber için:http://www.dha.com.tr/tarihi-el-yazmasi-incili-caldilar_538587.html

– 02.10.2015, İSTANBUL, Üsküdar, Kaptan Paşa Camii, 2 ADET Kur’an-ı Kerim ve 1 adet El Yazması Eser, Kuran-ı Kerimler Yazma Eser
/Bilgiler Vakıflar Genel Müdürlüğünün Sayfasından alınmıştır. Detay ve Sorgulama:http://www.vgm.gov.tr/calinanvarliklar.aspx

– 14.10.2015, MALATYA, Darende, Kurtbağ Hacı Hasan Camii, Kitaplar, Kitap. /Bilgiler Vakıflar Genel Müdürlüğünün Sayfasından alınmıştır. Detay ve Sorgulama:http://www.vgm.gov.tr/calinanvarliklar.aspx

(Araştırma detaylandırılacaktır.)

Tuncay Günaydın-22.02.2016

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s